Kazamatet e mendjes
opinion
Kazamatet e mendjes

Kazamatet e mendjes

“Ne jemi mjaftueshëm religjioz për t’a urrejtur njëri tjetrin, por njëkohësisht jemi besimtarë shumë të dobët për t’a respektuar e për t’a dashur atë që është i ndryshëm nga ne”(Jonathan Swift).

Shkruan h. Sulejman ef. Rexhepi

Para disa vitesh pata takuar babain e nje djali të ri për të cilin thoshin se ka dëshirë shumë të madhe të bëhet hoxhë. Babai i tijë insistonte gjithsesi që djali të regjistrohej në Medrese dhe kur e pyeta se për ëfarë arsye mendon se djali i tijë duhet të hyjë në ujërat teologjike dhe të bëhej hoxhë, më tha se i biri I ka inat “shkijet”. “Dhe ti mendon se nëse dikush i ka inat “shkijet” automatikisht i ka të hapura dyertë e hoxhallëkut, mendon se zemra dhe shpirti i hoxhës duhet të jetë e mbushur me urrejtje ndaj pjesëtarëve të një feje të shpallur, ndaj njerëzve për të cilët Kur’ani urdhëron të kemi konsideratë dhe ndaj të cilëve Muhamedi a.s. ka pasur qëndrim shumë korekt dhe shumë human…”, i thashë njeriut që të birin e shihte si hoxhë të ardhshëm. Sot, ai djalë është një student i dalluar, me zemër të pastruar dhe mendje të hapur. Dhe – nuk është hoxhë.

Këtë storie e përmenda duke dashur të koncentrohem te njëanshmëria, te bindjet dhe përcaktimet përjashtuese që mundë lehtësisht të identifikohe te shumë njërëz, muslimanë, të krishterë, hebrenjë, bindje këto që shpiejnë drejtë qëndrimit se bota doemos do të ballafaqohet me përplasjen e civilizimeve.Por, a duhet dhe a do të përplasen detyrimisht civilizimet?

Në këtë rrafsh, mendoj se “përplasja e civilizimeve” që u aktualizua qysh me librin e Hantingtonit, në fakt, e ka një obcion dhe zgjedhje tjetër, shumë më njerëzore dhe shumë më humane, e ka mundësinë e – dialogut mes kulturave. Dhe, ky dialog është i nevojshëm që të përafrojë civilizimin perëndimor me civilizimin islam, duke e eliminuar fillimisht atë formulimin e ëoroditur e fatkeq që rrezaton nga qarqe të caktuara intelektuale e sipas të cilit, nisma e dialogut mes Islamit dhe Perëndimit duhet të jetë –ridefinimi i Islamit. Sepse, nëse duhet të ridefinohet Islami, nëse atij i heqet diëka dhe diëka tjetër i shtohet, pse të mos ridëefinohet edhe krishterizmi? Cështja e ridefinimit të Islamit, kuptohet, anipse shumë aktuale, është një tezë e pakuptimtë, është një iluzion, dhe për më tepër, është një herezi që drejtëpërsëdrejti synon të zhveshë besimin islam dhe Kur’anin nga shenjtëria . Islami nuk është një ideologji, pra atë nuk e ka krijuar njeriu, Kur’ani nuk është një libër me ligje që i kanë shkruar njerëzit të cilëve tani ju paska kujtuar t’i ndryshojnë e ti’i modifikojnë ato, t’i përmirësojnë e t’i adaptojnë sipas nevojës.

Mendjet e ndrydhura nëpër kazamatet e njëanshmërisë ideologjike, mjerisht, nuk mundë të udhëheqin dialogun mes kulturave nga I cili mundë të dalin ngjajshmëri dhe interesa e interesime befasuese të cilat i tejkalojnë përkufizimet që janë etabluar në mendjen e njerëzve sikur ai djaloshi nga fillimi i këtij teksti.Dialogu mes kulturave, mes njerëzve të besimeve e të përkatësive të ndryshme etnike, nxjerr në pah segmente përafruese të cilat i tmerojnë idhtarët e konflikteve e përplasjeve. Një musliman dhe një i krishterë apo pjesëtar i nje besimi tjetër, mund të gjejnë njëri tjetrin e të krijojnë marëdhënie korekte dhe tolerante t’a zëmë si intelektualë, si shkencëtarë, si partner biznesi, si sportistë e artistë, si tregtarë, si politikanë e diplomatë, e pse jo edhe si teologë.Këtë gjë, pra këtë përafrim dhe gjetje të njëri tjetrit, mundë t’a bëjnë pa marrë parasysh se i takojnë dy civilizimeve të ndryshme, dy feve të ndryshme, dy kulturave të ndryshme.

Dhe, kur i konstatojmë faktet e lartëtheksuara duke u përpjekur problemin e përplasjes mes civilizimeve, mes kulturave, mes feve e kombeve, t’a transferojmë nga globalja në një hapësirë më të ngushtë, t’a zëmë në Maqedoni, cfarë do konstatojmë?

Do konstatojmë se, duke qenë një shoqëri e tensionuar artificialisht nga turlifarë bashibozuku të veshur me robe politikani që mbijeton vetëm duke injoruar e ofenduar përkatësinë, kulturën e besimimin e tjetrit dhe duke luajtur në tehun e marrëdhënieve ndërfetare e ndëretnike , padiktueshëm këtu kanë zënë fill kolektivite që vetëm besojnë se besojnë. Njëkohësisht, duke kultivuar një lloj besimi që në fakt nuk është besim sepse bazohet në mohim dhe përjashtim të tjetrit, ato kolektivitetet e grupacione kanë arritur të etno-ideologjizojnë pikëpamjet e tyre fetare, të gërshetojnë besimin falco me idetë e shthurura nacionaliste e shoveniste. Por, një fe e etno-ideologjizuar është diëka që nuk mundë të quhet fe, ajo, do kisha thënë, është -mosbesim. Dhe,kështu, nga njerëz që nuk e ndjejnë e nuk e njohin as fenë që thotë se askush dhe asgjë nuk mundë të jetë më i rëndësishëm dhe më i madh se Zoti,që nuk e njohin as historinë dhe vlerat e njëmendëta të popullit që i takojnë, është krijuar një miks i përëudshëm shoqëror i cili, sië po shihet kohëve të fundit, kursesi nuk po mundë të kyçet në ndryshimet që po ndodhin.

Për fat, në Maqedoni ka besimtarë dhe përfaqësues të denjë të besimit dhe kulturës të cilës i takojnë, besimtarë të bindur se ka vetëm një Zot, jo dy, jo disa, jo asnjë. Këtu ka njerëz të cilët besojnë se feja dhe besimi mundë të jetësohen në përditshmëri, në jetën praktike, ka njerëz që besojnë se shoqëritë multietnike dhe multikonfesionale janë begati e dhuruar nga Zoti të cilën vetëm duhet kultivuar me pakëz më tepër dashuri.

Pra, ideologjitë e ushqyera me copëza të shkëputura nga cilado fe dhe kulturë duke iu shmangur tërësisë dhe porosive univerzale që ato i përhapin, mundë të prodhojnë vetëm jotolerancë.Andaj,për të rikuperuar raportet ndërfetare e nderetnike këtu në Maqedoni, është më shumë se i nevojshëm zëri dhe mendimi kritik që do krijonte një hapësirë racionale në të cilën nuk do kishte vend për qëndrimin përjashtues, për njëanshmërinë, për fanatizmin e cilitdo lloj.

Sidoqoftë, një propagandë e bashibozukët politik që përpiqet t’a ideologjizojë fenë, ka mundësinë të manipulojë ndjenjat dhe qëndrimet e njeriut të rëndomtë duke e zhytur atë në ujërat e ndasive dhe të urrejtjes . Pastaj, njeriu i rëndomtë, në mungesë të ndonjë arsyetimi racional, urrejtjen e vetë përpiqet t’a legalizojë duke u thirur në emër të fesë. Dhe, gjithnjë kështu, qarku vicioz zgjërohet duke i gllabëruar njerëzit në kazamatet e mendjes.

Përfundimisht, në shoqërinë në të cilën ne po jetojmë e që mundë të karakterizohet si një shoqëri e cila e ka tradhëtuar edhe vetë jetën, edhe njeriun, bile edhe Zotin, dialogu mes kulturave të njerëzve që i takojnë feve të ndryshme, është ai që gjërat mundë t’i kthejë në vendin e duhur. Dhe, sot është koha për të filluar atë dialog sepse nesër është vonë, hezitimi për të njohur njëri tjetrin shpie domosdo te përplasja e civilizimeve.

 

© ZHURNAL 28.10.2018, 18:22 | T.E. | 252 I LEXUAR
"Kopjimi i kësaj përmbajtjeje ose një pjese të saj pa ndonjë marrëveshje të arritur me redaksinë e ZHURNAL.mk, do të thotë se pranoni kushtet për kopjim, të cilat janë publikuar KËTU."

 

Ribalanci i Buxhetit, mbështetje e konsiderueshme për komunat

Shkup, 29 tetor - Në Komisionin amë parlamentar për financim dhe buxhet filloi debati për ribalancin e propozuar të Buxhetit për vitin 2018 me të cilin realizohet korrigjimi minimal i anës së tij të të hyrave dhe shpenzimeve dhe sigurohet mbështetje shtesë për komunat, Fondit të SPIM, Fondit për Sigurim Shëndetësor. Deficiti mbetet i pandryshuar, ndërsa shkalla e rritjes është revidur në 2,8 për qind. 

Ribalancin e propozuar e arsyetoi ministri i Financave Dragan Tevdovski i cili tha se ndryshimet janë përgatitur duke e ndjekur situatën politike në vend sipas lëvizjeve të ekonomisë së Maqedonisë, si dhe realizimi i të hyrave dhe shpenzimeve.

“Me Ribalancin e Buxhetit të RM-së për vitin 2018 bëhet korrigjimi minimal i anës së shpenzimeve të buxhetit dhe riaftësimi i pjesëve të veçanta nga konsumi buxhetor deri në fund të vitit. Me atë rast, qëllimet e parashtruara të politikës fiskale për vitin 2018 edhe më tutje mbeten të pandryshuara, përkatësisht në tërësi dizajnohet në funksion të arritjes së qëllimeve dhe prioriteteve kyçe të shoqërisë: shkallë më të larta të rritjes së ekonomisë, rritje e punësimeve, ngritje e standardit jetësor të popullatës, arritje e nivelit më të lartë të drejtësisë sociale dhe intensifikim i proceseve integruese për në BE dhe në NATO”, tha Tevdovski.

Ai potencon se realizimi i të ardhurave buxhetore është e shkëlqyer në krahasim me vitin e kaluar dhe se kjo qon në atë se me siguri mund të thuhet se ajo që është propozim në këtë rebalans do të realizohet.

Ana e të ardhurave, potencon ministri, është plotësisht e sigurt. Sipas tij, me rëndësi është të ceket se Qeveria me këtë ribalanc siguroi rreth 50 milionë euro për mbështetje financiare për komunat në mënyrë që të servisohen një pjesë e konsiderueshme e obligimeve të tyre të pashlyera si dhe të një pjese të obligimeve të pashlyera të njësive të shfrytëzuesve, themeluar prej tyre.

“Si prioritet është problem që është i hidhur në shumë komuna, që kanë xhirollogari të bllokuara, kanë detyrime të parealizuara. Gjithashtu, në një pjesë të madhe të shkollave kanë probleme se si ta paguajnë rrymën, t’i paguajnë detyrimet që të mund të funksionojnë dhe për këtë kemi zgjidhje me të cilën nuk do ta bëjmë huazues shtetin, nuk do të marrim kredi shtesë, po me hapësirën e realizuar fiskale do të krijojmë zgjidhje me çka do t’iu ndihmojmë, por paralelisht vendosim mekanizma për planifikim të të ardhurave vetanake të buxhetit themelor të NJVL, tha ministri. Duke potencuar se ky është detyrim që duhet kryer dhe se duhet ta zgjidhin problemin që ishte prezent.

“Tani jemi plotësisht transparent dhe përmes suftuerit të veçantë filluam që t’i publikojmë detyrimet dhe do të vazhdojmë që këtë ta bëjmë edhe në të ardhmen që opinioni të ketë pasqyrë se a realizohen dhe si menaxhohen dytyrimet.

“Planifikimi joreal i buxheteve të NJVL-së, përkatësisht planifikimit tejet optimsit të të ardhurave, është një ndër shkaqet për të cilat NVL krijuan obligime të pashlyera në vitet e kaluara” , theksoi Tevdovski.

Me ribalancin, Qeveria e rishqyrtoi shkallën e rritjes prej 3,2 në 2,8 për qind. Të ardhurat e përgjithshme planifikohen në nivel prej 192,5 miliardë denarë, përderisa shpenzimet përgjithshme në 210 miliardë denarë. Deficiti mbetet i pandryshuar dhe është 2,7 për qind nga BPV.

Në debat deputetët e VMRO-DPMNE-së e vlerësuan ribalancin si joreal dhe se rritja ekonomike është e parealizueshme.

Sipas deputetit të VMRO-DPMNE-së, Dragan Cuklev vendimi për mbështetje të komunave i vendos në pozitë jo të barabartë komunat. Edhe bashkëpartiakja e tij Liljana Kuzmanovska vlerësoi se nuk është e mirë zgjidhja për mbështetje të komunave.

“Vetëm me transferimin e mjeteve zvogëlohet përgjegjësia e tyre. Nuk është e mirë mënyra e transmetimit të mjeteve pagesore të komunave në atë mënyrë si e bëni ju. Shkurtohet te komunat për përmirësimin e shërbimeve komunale, ndërsa vetëm u jepen para për mbulimin e detyrimeve”, tha Kuzmanovska.

Ajo vuri re se rritja ekonomike është më e ulët në rajon, se është përjetuar kolaps në ekonomi, se është rritur borxhi dhe se nuk mundet me manipulim të numrave të tregohet se ka rritje ekonomike.

“Buxheti nuk është vetëm ana e të hyrave. Ju jeni ministri që i krijoni politikat e ekonomisë që të mundet Maqedonia si vend udhëheqës në rajon të vazhdojë në këtë aspekt”, tha Kuzmanovska dhe shtoi se në Maqedoni nuk kemi rritje ekonomike.

“Bëtë cunami në ekonomi. E stopuat rritjen ekonomike. Nuk kemi asnjë projekt. E zvogëluat rritjen në ndërtimtari investimet kapitale dhe projektet kyçe i stopuat, i zvogëluat mjetet në gjyqësor. Aty ku duhet ty nxisni ekonominë aty e bëni bllokimin”, tha Kuzmanovska.

Debati duhet të vazhdojë pas pauzës njëorëshe të cilën e kërkoi deputeti i LSDM-së Jovan Mitrovski.

© ZHURNAL 29.10.2018, 17:00 | D.J.
"Kopjimi i kësaj përmbajtjeje ose një pjese të saj pa ndonjë marrëveshje të arritur me redaksinë e ZHURNAL.mk, do të thotë se pranoni kushtet për kopjim, të cilat janë publikuar KËTU."